De leem- en zandleembodems met een gering humusgehalte zijn het gevoeligst voor bodemdegradatie. Preventie van bodemerosie begint dan ook bij het verbeteren van de bodemstructuur. Een goede bodemstructuur laat meer en sneller water infiltreren. De bodemdeeltjes worden ook minder snel losgemaakt en verplaatst. Voor een stabiele kruimelstructuur is een hoog gehalte stabiele organische stof in de bodem onontbeerlijk. Humus is samen met klei het belangrijkste bindmiddel tussen bodemdeeltjes. Meer organisch materiaal levert een betere structuurstabiliteit en dus een hogere weerstand tegen erosie.
Compost kan hierbij helpen!

Jaarlijks zien heel wat landbouwers hun vruchtbare grond wegspoelen. Gemeenten zien modder over hun wegen stromen. Waterloopbeheerders zien hun bekkens en waterlopen met sediment dichtslibben. Als deze overlast heeft ook een kostenplaatje: de totale jaarlijkse kost van bodemerosie en sedimentaanvoer in Vlaanderen kan begroot worden op 70 tot 100 miljoen euro . Om deze ongewenste situaties in de toekomst te vermijden is een mix aan maatregelen noodzakelijk. Een brongerichte aanpak krijgt de voorkeur op een symptomenbehandeling.
Compost is hier een antwoord op.

Is het omzetten van GFT-afval in compost nuttig voor het milieu? In Nederland wordt hieraan door sommigen openlijk getwijfeld. De Nederlandse overheid wou daarom een precies zicht op de waarde van GFT-compost als bodemverbeteraar. Het Nederlandse Nutriënten Managementinstituut heeft het onderzocht en het antwoord is positief over de hele lijn. GFT-compost bevat een grote hoeveelheid stabiele organische stof, die zich gunstig verhoudt tot de hoeveelheid mineralen. Het is daardoor een waardevolle bodemverbeteraar voor de land- en tuinbouw, de groensector en de particulier, zeker in de nabije toekomst als er minder mest op het land mag worden uitgereden. GFT-compost is tevens een goede veenvervanger.

Studienamiddag op Bodemkundige Dienst onderzoekt voordelen van compostgebruik

Het organische stofgehalte heeft invloed op de bodemchemische eigenschappen, de bodemfysische eigenschappen en de microbiële activiteit in de bodem. Een hoger gehalte aan organische stof zorgt wat de bodemchemische eigenschappen betreft, voor een hogere capaciteit om voedingselementen te binden. De reserve aan plantenvoedingsstoffen in de bodem neemt daarom toe.
Inzake bodemfysische eigenschappen, zorgt organische stof voor een betere bodemstructuur, verluchting van de bodem, verhoging van het waterbergend vermogen en een daling van de erosiegevoeligheid.

Tekort aan organische stof in Belgische bodems Elk jaar analyseert de Bodemkundige Dienst van België duizenden bodemstalen van landbouwpercelen. Eens om de vier jaar worden al deze resultaten samengevat in een onderzoeksrapport, onder de naam "De chemische bodemvruchtbaarheid van het Belgische akkerbouw- en weilandareaal".
In 2000 werd een nieuw rapport (1996-1999) voorgesteld. De algemene trends zijn duidelijk: de gemiddelde hoeveelheid nutriënten in de akkers en weiden neemt steeds toe, het gehalte aan organische stof daarentegen gaat achteruit.

Compost is goed gekend omwille van zijn erosiebestrijdende eigenschappen. In de Verenigde Staten wordt compost daarom veelvuldig toegepast bij de aanleg van bermen voor wegen en waterwegen. Door het aanbrengen van grove compost op het bodemoppervlak wordt het afstromende water afgeremd en dringt het gemakkelijker in de bodem. Doordat grote hoeveelheden afstromend water worden vermeden, worden bodempartikels in mindere mate meegesleurd en komt er minder modder terecht op de wegen en in de waterlopen.
In Europa wordt compost als erosiebestrijder ook in de landbouw toegepast. Jammer genoeg bestaat er rond dit thema slechts weinig wetenschappelijk onderzoek. Op het seminarie "Applying compost - benefits and needs" werden drie onderzoeksprojecten voorgesteld die deze lacune ten dele opvullen.

Een plant die groeit in grond met een goede bodemstructuur neemt de voedende bestanddelen beter op en heeft minder last van ongunstige omstandigheden als droogte of overmatige neerslag. Door het creëren van een gunstige bodemomgeving maken wij de plant van nature sterker tegen de meest diverse bedreigingen. Tevens zorgen wij voor een betere weerstand van de bodem tegen erosie, verslemping en uitdroging. Jammer genoeg is de bodemstructuur ook zeer kwetsbaar. Slechte weersomstandigheden, vroege en late veldwerkzaamheden zorgen ervoor dat zich regelmatig bodemverdichtingsproblemen voordoen. Hoe kunnen we die voorkomen of verhelpen?